Zadzwoń +380 77 882 77 77Zapytaj o ekshumację
W skrócie, w 30 sekund.
- Wniosek o ekshumację składa najbliższy krewny do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego właściwego dla miejsca pochówku. Potrzebna jest zgoda wszystkich pozostałych krewnych, którzy mają takie samo prawo.
- Ekshumację przeprowadza się od 16 października do 15 kwietnia, wczesnym rankiem. W innym terminie inspektor może się zgodzić wyjątkowo.
- Jeśli przyczyną zgonu była określona choroba zakaźna, ekshumacja jest możliwa dopiero po 2 latach od śmierci.
- Zezwolenie sanepidu na ekshumację jest bezpłatne, bo jest zwolnione z opłaty skarbowej. Nasza cena: ekshumacja od 500 € plus koszt przewozu (repatriacji). Płatne usługi cmentarza rozlicza się osobno.
- Do wywozu na Ukrainę potrzebne są pozwolenie sanepidu na przewóz za granicę, nowa trumna do przewozu i zaświadczenie o braku przedmiotów zakazanych w trumnie, zalegalizowane przez konsulat Ukrainy.
Oleg Zdendiak, właścicielosobiście odpowiada za każdą sprawę 5,0 129 opinii w Google
Przetłumaczone z ukraińskiego „Zawsze byliście w kontakcie, niezależnie od pory dnia…” — Віта Х. „Wszystko zostało zorganizowane bardzo godnie, profesjonalnie i z wielką dbałością o każdy szczegół.” — Тамара Ю. „Wszystkie sprawy zostały załatwione sprawnie, z szacunkiem i dbałością o szczegóły.” — Olha B. „…wasze wsparcie, ludzkie podejście, odpowiedzialność i profesjonalizm były dla nas niezwykle cenne.” — Ірина Б. „Wszystko przebiegło szybko, profesjonalnie…” — Оля К. Kto może wystąpić o ekshumację
Prawo do ekshumacji mają te same osoby, które mają prawo pochować zmarłego. Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych (art. 10) wymienia je w tej kolejności:
- małżonek;
- dzieci, wnuki, prawnuki;
- rodzice, dziadkowie;
- rodzeństwo i inni krewni w linii bocznej do 4. stopnia (siostrzeńcy i bratankowie, wujowie, ciotki, kuzyni);
- teściowie, zięć, synowa, ojczym, macocha, pasierb.
Główna zasada sanepidu: grób można przenieść tylko za zgodą wszystkich żyjących pełnoletnich krewnych, którzy mają to prawo. Wniosek składa się na dwa sposoby. Albo jeden krewny składa go i dołącza pisemne zgody pozostałych. Albo wszyscy podpisują jeden wspólny wniosek. Gdy w rodzinie jest spór, rozstrzyga sąd, a wniosek składa osoba wskazana w prawomocnym orzeczeniu.
Gdy rodzina mieszka na Ukrainie
Przyjazd do Polski nie jest konieczny. Krewni podpisują zgodę na ekshumację i pełnomocnictwo dla osoby, która prowadzi sprawę w Polsce. Sanepid w Szczecinie pisze na przykład, że pełnomocnictwo nie musi być notarialne, ale potrzebny jest oryginał z własnoręcznym podpisem. Wymagania wobec dokumentów podpisanych na Ukrainie (tłumaczenie, notariusz) poszczególne sanepidy mogą stawiać różnie. Ustalamy to w konkretnym sanepidzie, zanim cokolwiek Państwo podpiszą.
Przepisy i zezwolenia
Ekshumację regulują trzy akty:
- ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 1959 r. (art. 15: kto i na jakiej podstawie; art. 14: przewóz za granicę);
- rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi (§ 11–12: termin, trumna);
- rozporządzenie w sprawie wydawania pozwoleń i zaświadczeń na przewóz zwłok i szczątków ludzkich.
Ustawa przewiduje trzy rodzaje ekshumacji: na umotywowaną prośbę rodziny za zezwoleniem inspektora sanitarnego, na zarządzenie prokuratora lub sądu oraz w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel. Przy przenosinach grobu na Ukrainę chodzi o pierwszą drogę.
Kto wydaje zezwolenie i jak złożyć wniosek
Zezwolenie na ekshumację wydaje powiatowy inspektor sanitarny właściwy dla miejsca pochówku. To decyzja administracyjna. Dla każdej zmarłej osoby składa się osobny wniosek.
Do wniosku zwykle dołącza się:
- odpis aktu zgonu;
- dokument wykluczający jako przyczynę zgonu chorobę zakaźną z wykazu Ministra Zdrowia (np. kartę zgonu), jeśli od śmierci minęło mniej niż 2 lata;
- zgodę zarządcy cmentarza, na którym jest grób (wymagają jej np. sanepidy w Bytomiu i Sochaczewie);
- zgodę zarządcy cmentarza, na którym zmarły zostanie ponownie pochowany;
- pisemne zgody pozostałych krewnych albo pełnomocnictwa;
- akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo, jeśli inspektor o nie poprosi;
- świadectwo kremacji, jeśli ekshumowana jest urna.
Zgodę cmentarza na Ukrainie dla polskiego sanepidu przygotowujemy razem z Państwem. Jaką formę przyjmie inspektor, ustalamy w konkretnym sanepidzie.
Ile trwa oczekiwanie
Sam wniosek rozpatrywany jest według ogólnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA, art. 35): sprawę wymagającą postępowania wyjaśniającego załatwia się w ciągu miesiąca, szczególnie skomplikowaną w ciągu dwóch. Jeśli we wniosku brakuje danych, inspektor wzywa do ich uzupełnienia w ciągu 7 dni.
Od decyzji przysługuje odwołanie w ciągu 14 dni od doręczenia (art. 129 KPA). Przed upływem tego terminu decyzja nie podlega wykonaniu (art. 130 KPA). Sanepid w Szczecinie wprost radzi składać wniosek tak, aby te 14 dni zmieściły się przed planowaną datą ekshumacji. Jeśli wszystkie strony zrzekną się prawa do odwołania, decyzja staje się ostateczna wcześniej (art. 127a KPA).
Kiedy można przeprowadzić ekshumację
Termin. Ekshumacja jest dopuszczalna od 16 października do 15 kwietnia i przeprowadza się ją we wczesnych godzinach rannych (§ 12 rozporządzenia). Latem tylko wyjątkowo: inspektor sanitarny może dopuścić inny termin i ustala własne środki ostrożności.
Choroby zakaźne. Jeśli przyczyną zgonu była choroba z wykazu Ministra Zdrowia (np. cholera, wścieklizna, gorączki krwotoczne), ekshumacja na prośbę rodziny jest zakazana przed upływem 2 lat od dnia zgonu (art. 15 ust. 3 ustawy). Przez 2 lata nie wydaje się też pozwolenia na przewóz.
Przy zwykłej śmierci ustawa nie określa minimalnego terminu. Od tego, ile czasu minęło, zależy jednak sama procedura (o tym niżej).
Urna czy trumna. Urnę także przenosi się tylko za zezwoleniem sanepidu. Urnę w szczelnym, odpornym na uszkodzenia pojemniku można przewozić dowolnym środkiem transportu (§ 6 rozporządzenia z 2007 r.).
Jak przebiega ekshumacja
Ekshumację i przewóz wykonuje wyłącznie wyspecjalizowany zakład pogrzebowy. O terminie zawiadamia się na piśmie inspektora sanitarnego i zarząd cmentarza. Inspektor nadzoruje prace. Obecni mogą być tylko najbliżsi członkowie rodziny.
Przebieg wygląda tak:
- pracownicy w środkach ochrony indywidualnej rozkopują grób, ziemię składają na nieprzepuszczalnej macie;
- jeśli od pochówku minęło mniej niż 20 lat, trumnę wydobywa się w całości i nie otwiera (rozporządzenie z 2011 r., § 5);
- jeśli minęło więcej, szczątki wraz z resztkami trumny umieszcza się w nowej trumnie;
- skrzynię i matę po pracach myje się i dezynfekuje.
Nowa trumna do przewozu na Ukrainę
Przy wywozie za granicę zasady są ostrzejsze. Szczątki po ekshumacji zamyka się w nowej trumnie (§ 12 ust. 6 rozporządzenia). To trumna drewniana wybita blachą lub z wkładem metalowym albo trumna metalowa, z 5 cm warstwą substancji płynochłonnej na dnie. Trumnę umieszcza się w szczelnej skrzyni drewnianej lub innym pojemniku z nieprzepuszczalnego materiału, żeby nie przesuwała się w drodze. Inspektor może nakazać dodatkowe środki ostrożności, a potem opieczętowuje trumnę.
Prawo ukraińskie również wymaga, aby zwłoki przekraczały granicę w hermetycznej, opieczętowanej trumnie metalowej. Dlatego przewozimy je w hermetycznej trumnie do przewozu z zalutowanym wkładem cynkowym, która spełnia wymagania obu państw.
Kremacja po ekshumacji
Część rodzin wybiera kremację szczątków w Polsce i przewóz urny. W drodze jest to prostsze, a urnę można pochować w istniejącym grobie rodzinnym. O tym, czy kremacja jest możliwa w danym przypadku, decydują sanepid i krematorium, w zależności od stanu szczątków. Sprawdzamy to przed złożeniem wniosku.
Dokumenty do wywozu na Ukrainę
Pozwolenie na przewóz za granicę
Po ekshumacji potrzebne jest osobne pozwolenie powiatowego inspektora sanitarnego na przewóz zwłok i szczątków poza granice RP (art. 14 ustawy). Ważne: nie wydaje go starosta. Starosta wydaje pozwolenie tylko na sprowadzenie zwłok do Polski. Pozwolenie na wywóz wydaje się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od złożenia wniosku (art. 14 ust. 5). Ono również jest zwolnione z opłaty skarbowej.
Aby je uzyskać, przedkłada się sanepidowi dokumenty państwa, w którym nastąpi pochówek, stwierdzające brak przeszkód do wwiezienia i pochowania (art. 14 ust. 2). Jakie ukraińskie dokumenty przyjmie konkretny sanepid i czy załatwiać je przez konsulat Ukrainy, ustalamy w tym sanepidzie.
Konsulat Ukrainy
Zgodnie z art. 22 ukraińskiej ustawy o pochówku i sprawach pogrzebowych na granicy potrzebne są:
- akt zgonu lub inny dokument stwierdzający zgon;
- zaświadczenie właściwego organu państwa obcego, że w trumnie nie ma przedmiotów zakazanych, zalegalizowane przez konsulat lub ambasadę Ukrainy;
- hermetyczna, opieczętowana trumna metalowa.
Polski akt zgonu i zaświadczenia tłumaczymy na język ukraiński. Czy dany dokument wymaga apostille lub legalizacji, ustalamy w urzędzie, do którego go składamy.
Dokumenty dla cmentarza na Ukrainie
Do pochówku na Ukrainie potrzebne są miejsce na cmentarzu i dokumenty potwierdzające zgon. Pełną listę przesyłamy Państwu z wyprzedzeniem, żeby niczego nie trzeba było szukać w ostatniej chwili.
Ponowny pochówek na Ukrainie
Gdy szczątki są już na granicy, najważniejsze jest, żeby na Ukrainie wszystko było gotowe: miejsce na cmentarzu, dokumenty, ustalenia z miejscową firmą pogrzebową. Przy przenoszeniu grobu w granicach Ukrainy ustawa wymaga decyzji organu wykonawczego rady wiejskiej, osiedlowej lub miejskiej (art. 21). Czy taka decyzja jest potrzebna, gdy szczątki przyjeżdżają z zagranicy, czy wystarczy zwykłe zgłoszenie pochówku, ustalamy w gminie właściwej dla nowego grobu. Ukraińskie zasady ekshumacji i ponownego pochówku opisujemy osobno w artykule po ukraińsku.
Dowozimy trumnę lub urnę prosto na cmentarz albo pod dom, zgodnie z ustaleniami z rodziną.
Ile kosztuje ekshumacja i przeniesienie zwłok
Kwota składa się z kilku części. Jednego cennika dla całej Polski nie ma: każdy cmentarz i każda firma mają własny.
| Co | Ile | Skąd ta kwota |
|---|---|---|
| Zezwolenie na ekshumację i pozwolenie na przewóz | bezpłatnie | ustawa o opłacie skarbowej zwalnia te zezwolenia; to samo piszą sanepidy w Sochaczewie i Szczecinie |
| Pełnomocnictwo dla firmy lub dalszego krewnego | 17 zł od każdego | ustawa o opłacie skarbowej; pełnomocnictwo dla małżonka, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa jest zwolnione |
| Nadzór cmentarza nad ekshumacją | przykład: 250 zł na cmentarzach komunalnych w Poznaniu | zarządzenie Prezydenta Miasta Poznania z 2023 r., aktualną stawkę sprawdzamy |
| Czynności kancelaryjne cmentarza | przykład: 50 zł w Poznaniu | to samo zarządzenie |
| Nasza ekshumacja | od 500 € plus koszt przewozu (repatriacji) | cena XREQUIEM, dokładna kwota po rozmowie |
W Poznaniu jest jeszcze ważny warunek: ekshumacja z grobu jest możliwa tylko przy ważnej opłacie za udostępnienie miejsca pochówku. Jeśli grób zostaje zwolniony, część opłaty za niewykorzystane lata można odzyskać na wniosek. W innych miastach zasady są inne, dlatego warto poprosić cmentarz o pisemny kosztorys.
Nasza cena. Nasza ekshumacja kosztuje od 500 € plus koszt przewozu (repatriacji) z Polski. Dokładną kwotę liczymy pod Państwa sytuację: miasto, lata od pochówku, kremacja czy trumna, dokąd jedziemy na Ukrainie. Za przewóz bez przedpłaty, płatność po przekazaniu zgodnie z umową.
Ile trwa wszystko od telefonu do pogrzebu
| Etap | Orientacyjnie |
|---|---|
| Rozmowa, zebranie dokumentów, zgody krewnych z Ukrainy | 1–3 tygodnie |
| Zgoda cmentarza w Polsce i cmentarza na Ukrainie | 1–2 tygodnie, równolegle |
| Decyzja sanepidu o ekshumacji | do miesiąca |
| Termin na odwołanie od decyzji | 14 dni |
| Termin ekshumacji (tylko 16.10–15.04) | według grafiku cmentarza |
| Pozwolenie na przewóz za granicę, konsulat | do 3 dni na pozwolenie, plus konsulat |
| Droga na Ukrainę | 1–2 dni |
| Pogrzeb na Ukrainie | według ustaleń z rodziną |
Razem zwykle wychodzi od 6 do 10 tygodni. Terminy zależą jednak od sanepidu, cmentarza i konsulatu, a my nie obiecujemy tego, o czym decydują urzędy. Jeśli wniosek trafi wiosną, a sezon kończy się 15 kwietnia, ekshumacja może przesunąć się na październik. Dlatego najlepiej zacząć latem albo wczesną jesienią.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje ekshumacja?
Samo zezwolenie sanepidu jest bezpłatne. Cmentarz pobiera opłaty za nadzór i formalności, w Poznaniu według stawek z 2023 r. to na przykład 250 i 50 zł. Nasza ekshumacja kosztuje od 500 € plus koszt przewozu (repatriacji) z Polski na Ukrainę. Dokładną kwotę liczymy po rozmowie.
Kiedy można przeprowadzić ekshumację?
Od 16 października do 15 kwietnia, wczesnym rankiem. W innym terminie tylko za osobną zgodą inspektora sanitarnego. Jeśli przyczyną zgonu była choroba zakaźna z wykazu Ministra Zdrowia, ekshumacja jest możliwa dopiero po 2 latach.
Czy potrzebna jest zgoda wszystkich krewnych?
Tak. Sanepid wymaga zgody wszystkich żyjących pełnoletnich krewnych uprawnionych do pochowania zwłok. Jeśli ktoś się nie zgadza, rozstrzyga sąd.
Czy rodzina z Ukrainy musi przyjechać do Polski?
Zwykle nie. Krewni podpisują zgody i pełnomocnictwo, a sprawę w Polsce prowadzi pełnomocnik. Jakich podpisów wymaga konkretny sanepid, ustalamy wcześniej.
Kto wydaje pozwolenie na wywóz szczątków na Ukrainę?
Powiatowy inspektor sanitarny, czyli ten sam sanepid. Starosta wydaje pozwolenia tylko na sprowadzenie zwłok do Polski. Pozwolenie wydaje się najpóźniej w ciągu 3 dni, jeśli są dokumenty strony ukraińskiej o braku przeszkód do pochówku.
Czy szczątki po ekshumacji można skremować?
Czasem tak. Decydują o tym sanepid i krematorium, w zależności od stanu szczątków. Urnę łatwiej przewieźć i można ją pochować w grobie rodzinnym.
Ile trwa ekshumacja z Polski na Ukrainę?
Zwykle 6–10 tygodni od pierwszego telefonu. Najdłużej czeka się na decyzję sanepidu i termin na cmentarzu.
Co zrobić teraz
- Proszę odszukać akt zgonu i dokładne położenie grobu (cmentarz, kwatera, numer).
- Proszę spisać wszystkich krewnych uprawnionych do pochowania zmarłego i zapytać, czy wszyscy się zgadzają.
- Proszę ustalić, gdzie na Ukrainie będzie nowy pochówek.
- Prosimy o telefon: +380 77 882 77 77, całodobowo, także Viber, WhatsApp i Telegram. Powiemy, czego potrzeba w Państwa sytuacji, i skontaktujemy się z sanepidem i cmentarzem. Więcej o drodze i warunkach: transport zwłok na Ukrainę.
Źródła
- Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1590 (art. 10, 14, 15)
- Rozporządzenie MZ w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi, Dz.U. 2021 poz. 1910 (§ 11, § 12)
- Rozporządzenie MZ z 27.12.2007 w sprawie wydawania pozwoleń i zaświadczeń na przewóz zwłok i szczątków ludzkich, Dz.U. 2007 nr 249 poz. 1866
- PSSE Rzeszów: Informacja w sprawie ekshumacji zwłok i szczątków ludzkich
- PSSE Szczecin: wymogi i dokumenty do ekshumacji, 14 dni, zwolnienie z opłaty skarbowej
- PSSE Poznań: Ekshumacje
- PSSE Sochaczew: Ekshumacje, zezwolenie bezpłatne
- PSSE Bytom: Dokumenty wymagane do przeprowadzenia ekshumacji zwłok
- WSSE Rzeszów: Transport zwłok
- Zarządzenie nr 401/2023/P Prezydenta Miasta Poznania, opłaty na cmentarzach komunalnych (§ 5, § 7, § 11)
- Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1691 (art. 35, 127a, 129, 130)
- Rozporządzenie MZ z 23.03.2011 w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków, Dz.U. 2011 nr 75 poz. 405 (§ 5: 20 lat, mata, dezynfekcja)
- Rozporządzenie MZ z 6.12.2001 w sprawie wykazu chorób zakaźnych (cholera, wścieklizna, gorączki krwotoczne), Dz.U. 2001 nr 152 poz. 1742
- Ustawa o opłacie skarbowej, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1154 (załącznik cz. III poz. 44 kol. 4 pkt 2; cz. IV)
- Ustawa Ukrainy „Про поховання та похоронну справу” (art. 21, 22)
Pomożemy ustalić, kto może zapłacić
Proszę zostawić numer. Oddzwonimy i powiemy, co sprawdzić w sprawie płatności. Przez telefon rozmawiamy po ukraińsku, angielsku, polsku i niemiecku.